Leren over leren: concentratie en diepe informatieverwerking

Het hoorcollege. Het moment van de dag dat je lekker onbezorgd mag leren. Misschien heb je een pen of papier, of zit je gewoon te luisteren (of niet haha). Of je nou wilt of niet, de reden dat jij je lichaam naar school hebt gesleept is toch echt zodat je de lesstof ergens in je grijze massa naar binnen laat sijpelen.   


Geheugen en concentratie

Om nieuwe informatie te kunnen onthouden heb je iets nodig dat we in de psychologie ‘’het geheugen’’ noemen. Grapje, zo noemt iedereen het. Anyway, om informatie te kunnen onthouden is het natuurlijk wel handig dat je deze informatie in eerste instantie tot je kunt nemen. Hoe goed je dit kunt doen hangt af van je concentratie. Je concentratie en geheugen vormen de bouwstenen van je informatieverwerking.   

Het geheugen is het systeem dat informatie sorteert en informatie vast legt. Het geheugen bestaat uit drie fases.
1. Het sensorisch geheugen dat alle prikkels die je met je zintuigen kunt waarnemen registreert, 2. het werkgeheugen waarin informatie wordt vastgehouden om begrepen en gesorteerd te worden en informatie op te roepen uit . En 3. het lange termijn geheugen waar alle informatie terecht komt en voor langere tijd wordt opgeslagen. Maar hoe zorg je dat je dat geheugen zo goed mogelijk gebruikt? Hoe zorg je dat je de informatie op slaat in je lange termijn geheugen zodat deze op de juiste momenten (BIJ DE TOETS!) weer opkomt in je werkgeheugen? Hoe zorg je dat je goed kunt concerteren zodat je zo goed mogelijk gebruik kunt maken van je werkgeheugen?   

Laten we het daar eens over hebben.  

Dus je zit in het hoorcollege. De leraar vertelt over de theorie van het gepland gedrag. Termen als zelfeffectiviteit, attitude (blablabla) worden geregistreerd door je sensorisch geheugen. In je werkgeheugen wordt er hard gewerkt om een logisch samenhangend geheel te maken van de informatie; je probeert het te begrijpen. Hier kan er al van alles aan de hand zijn. Je merkt bijvoorbeeld ‘’hé, attitude is bepalend voor of je wel of niet bepaalt gedrag vertoont, dit herken ik, ik vind het namelijk onzin om m’n kleren te strijken dus doe ik het ook niet’’. Of je hebt juist zoiets van; ‘’waar gaat dit over?’’, je bent nog bezig met afgelopen weekend, of er komt gewoon simpelweg niets binnen van wat er verteld wordt.  

Voor een goede concentratie spelen randzaken een belangrijke rol. Dus niet alleen wat je doet wanneer je leert maar ook wat je op andere momenten doet. Bijvoorbeeld wat je eet en hoe goed je hebt geslapen.  

Brainfood

Of je nu moet studeren voor een belangrijk tentamen of je aandacht er in de lessen bij wilt houden, het aanpassen van jouw eetstijl kan daar flink in meewerken. Wat we namelijk nogal vaak vergeten is dat suikers zoals frisdranken, snoepjes, koekjes e.d. heel erg lekker zijn maar verschrikkelijk slecht zijn als we willen studeren. Zo zorgt suiker en bijvoorbeeld voor dat onze bloedsuiker pieken en dalen vertoont. Bij die pieken kun je je opgejaagd en onrustig voelen en die dalen, dat is eigenlijk gewoon je brein die zegt dat je onvoldoende energie hebt voor een goede concentratie. Maar welk brainfood is dan ook echt brainfood? Nou, graanproducten zoals volkorenbrood, havermout en rijst zorgen ervoor dat je alert blijft. Groenten en fruit zijn op hun beurt weer handig omdat ze je kortetermijngeheugen boosten (en dan vooral blauwe bessen, en groene groenten) en noten zorgen ervoor dat je hersenen minder snel achteruitgaan en dingen vergeet. Maar, ook thee zou de stemming en concentratie verbeteren van de studerende student en, vette vis. Of je er nu fan van bent of niet, deze vriend is rijk aan omega 3 (wat niet alleen goed is voor je brein, maar ook voor je hart en gewrichten). Daarnaast heb ik nog 1 tip voor je: drink voldoende water. En dan heb ik het over 1,5 liter per dag, niet dat enkele glas tijdens het eten. Want te weinig vocht zorgt ervoor dat je je niet meer kunt concentreren en heeft een negatief effect op je geheugen. Maar niet alleen voeding kan een positief effect hebben op het brein. Zo is het belangrijk om tijdens het eten te zorgen voor een écht ontspanningsmoment en, eet niet tussen je boeken!

Klaar voor dat stapje extra? Hier zijn wat leuke recepten: Havermoutpap , Baked oats en natuurlijk Muffins!! Graag gedaan 😉

Als laatste, wil ik je nog 1 ding meegeven over het studeren. Zorg voor een vast slaappatroon waarbij je lichaam en brein tussen de 7 en 9 uur slaap krijgen. Slaap zorgt er namelijk voor dat je informatie goed kunt verwerken en je je door de dag heen beter kunt concentreren.   

Diepe informatieverwerking

Maar wat kun je doen tijdens het leren zodat je dingen op lange termijn onthoudt en op de juiste momenten kunt terughalen? Hiervoor is het van grote toegevoegde waarde dat je diepe informatieverwerking (deep-processing) gebruikt in tegen stelling tot oppervlakkige informatieverwerking. Dit wil zeggen dat je zelf betekenisvolle connecties maakt in de informatie die je leert. Wat mensen vaak geneigd zijn om te doen bij het leren is om stof maar zoveel mogelijk opnieuw te blijven leren tot ze exacte uitleg van bijvoorbeeld een begrip uit hun hoofd op kunnen noemen. Dit zou je oppervlakkige informatieverwerking kunnen noemen. Oppervlakkig informatieverwerking is het verwerken van informatie zonder dat je kijkt naar de betekenis van de informatie. Dit is over het algemeen een minder effectief voor het op lange termijn onthouden van informatie. Met andere woorden: maak connecties tussen de hoofdstukken en zelfs tussen de vakken en kennis die je hebt.

Belangrijk in effectief leren is zelfstandig ophalen (recall) in plaats van informatie steeds opnieuw opnemen. Op deze manier anker je de nieuwe geleerde informatie als een samenhangend geheel in je lange termijn geheugen waardoor de informatie meer beschikbaar wordt. Als er tijdens het zelfstandig ophalen nog informatie ontbreekt kun je altijd terug gaan naar je boek om informatie aan te vullen.

Diepe informatieverwerking gebeurt bijna automatisch bij mensen die betrokken zijn bij een onderwerp. maar je kunt dit ook aanleren. Een aantal technieken die je hiervoor kunt gebruiken worden hieronder uitgelegd.  

 

Elaboreren en elaborative interrogation Hierin ga je actief verbanden leggen tussen de informatie die je moet leren en wat je al weet. Elaborative interrogation houdt in dat je blijft doorvragen; waarom werkt dit zo? Wat betekent dit precies? 
Distincties maken  Dit is het duidelijk maken van hoe soortgelijke concepten precies van elkaar verschillen. Denk bijvoorbeeld aan de begrippen attitude en overtuiging. Wat onderscheidt deze termen van elkaar? 
Kennis toepassen Hierin ga je de zojuist verkregen kennis ook echt proberen toe te passen. Probeer bijvoorbeeld de theorie actief naar het groepsproject of jouw eigen leven toe te passen. 

 

Gespreid leren

Het is effectiever om het studeren te spreiden over langere periodes (bijvoorbeeld 30 dagen) dan het in één of twee dagen te proppen (guilty). En ja, ook in effectief studeren is er een plek voor herhaling maar doe het dan wel goed. In het onderstaande filmpje wordt het principe van spaced repetition uitgelegd (Nederlandse ondertiteling beschikbaar). 

 

Connecties uittekenen

 

Zo kun je zelf connecties en overzicht creëren

Als laatste kun je de diepe informatieverwerking bevorderen door op een creatieve manier dingen visueel uit te werken. Als je schematisch in kaart brengt welke informatie je allemaal moet leren heb je voor jezelf meer overzicht. Daarbij helpt het om meerdere zintuigen te stimuleren. Je kun kleine tekeningetjes maken bij een stukje tekst waardoor je niet alleen in woorden maar ook in beelden de informatie codeert in je werkgeheugen. Daarbij kun je werken met een kleurenschema waardoor je precies weet wat waarbij hoort. Maak bijvoorbeeld alle namen grijs en geef ieder hoofdstuk een andere kleur. Je zult versteld staan hoe goed dit helpt.   

 

 

Maar wat werkt voor jou?

De hierboven beschreven studiemethoden zijn nog maar een greep uit wat je kunt doen om effectief te studeren. Waar je vooral rekening mee dient te houden is met jezelf. Hoe leer ik het best? Ben je snel afgeleid, heb je structuur nodig of ben je juist heel creatief en ga je het liefst af op wat op dit moment jouw interesse prikkelt?  

De psycholoog Jan Vermunt heeft onderzoek gedaan naar gedrag en de motivatie van studenten met betrekking tot leren. Hij onderscheidt vier leerstijlen.   

Betekenisgerichte leerstijl

De student ziet studeren als het opbouwen van kennis en inzichten en studeert vanuit persoonlijke interesse. Deze studenten zoeken voornamelijk verbanden in de studiestof, proberen zelf structuur aan te brengen en staan kritisch tegenover de stof die ze bestuderen. Als je in deze leerstijl herkent zou je elaboratieve en self-explanation kunnen proberen als studiemethode.  Dit zijn methode waarbij je bewust focust op de inhoudelijke betekenis van wat je leert.   

Reproductiegerichte leerstijl

Deze studenten herhalen de stof en leren veel uit hun hoofd. Studeren wordt vaak gezien als het opnemen van kennis. Verder testen deze studenten graag hun eigen kunnen. Als je je in deze leerstijl herkent zou je spaced repetition eens kunnen proberen als studiemethode.  

Toepassingsgerichte leestijl

Studenten met deze leerstijl zijn gericht op concrete verwerking. Ze willen datgene wat ze leren kunnen toepassen in de praktijk. Deze studenten zijn vaak ook gericht op hun toekomstige beroep. Hierbij kun je wel bedenken wat een fijne studiemethode zou zijn namelijk kennis toepassen.  

Ongerichte leerstijl

Deze studenten hebben weinig houvast aan de aan de stof en vinden dat onderwijs stimulerend hoort te zijn. Mensen met een ongerichte leerstijl doen er vooral goed aan om met andere mensen samen te leren en elkaar te overhoren. Je kunt hierbij gebruik maken van geheugenkaartjes, waarbij op de voorkant een vraag staat en op de achterkant het antwoord.  

Er zijn een hoop dingen die je kunt doen om beter te leren leren. Je gaat nooit alles tegelijk kunnen implementeren en kost ook tijd om jezelf de vaardigheid van het leren aan te leren. De laatste tip is vooral om hier speels mee om te gaan en je verwachtingen te temperen. Je wordt niet ineens een superninja met een fotografisch geheugen. Maak er een doorgaande uitdaging van om goed te kunnen leren en wie weet is dat leren straks niet eens meer de zwaarste activiteit op je to-do lijstje.

Privacy Voorkeuren

Privacy Instellingen

De GDPR-cookies slaan uw instellingen op die u op dit formulier aangeeft. Deze instellingen worden op uw apparaat bewaard. Op deze manier is het niet nodig om bij ieder bezoek uw voorkeuren in te voeren.

gdpr[allowed_cookies],gdpr[consent_types]