Waarom leren? Succesvol studeren zorgt voor waardering en vrijheid!

Leren voor je tentamen. Waarom zou je? Wat beweegt ons studenten om met z’n allen een groot deel van de tijd met boeken te jongleren en in oude gebouwen naar leraren te luisteren? In deze blog gaan we eens kijken naar redenen om überhaupt te studeren en hoe je jezelf kunt motiveren om te leren.

Het is goed voor te stellen dat leren niet de meest aantrekkelijk activiteit is. Wat je er uithaalt is namelijk niet tastbaar. Je gaat veel liever sporten, gamen, shoppen of wat dan ook. Zeker op onze opleiding is dit het geval. Toegepaste Psychologie is een brede opleiding. De kans is groot dat je niet voor ogen hebt wat het leren van al die theorieën over de menselijke psyche jou in de toekomst gaat brengen.

En toch gaat de zon iets feller schijnen wanneer je een goed cijfer haalt. Je voelt dat je wat bereikt hebt of je bent op zijn minst opgelucht dat je niet voor de herkansing hoeft te gaan. In lijn hier mee voel je enige mate van negatieve emotie wanneer je te maken krijgt met een onvoldoende. Je ervaart niet voor niets stress wanneer de kans dat je een tentamen haalt aanzienlijk klein begint te lijken, omdat je bijvoorbeeld te laat bent begonnen met leren.

Op de vraag: ‘’waarom leren we eigenlijk?’’ zullen de meeste mensen antwoorden: om de toets te halen; een goed cijfer te krijgen en een diploma te halen. Sommigen zullen het nog doortrekken naar: ‘een goede baan kunnen krijgen’.
Op zich zijn dit prima argumenten. Ze zijn alleen een beetje droog en raken waarschijnlijk nog niet de kern die jou aanzet om fanatiek in je boeken te gaan bladeren.

Wat zit er voor jou achter een goed cijfer? En wat is die belofte van een goede baan? Wat betekent dit voor jou? Hieronder duiken we dieper in op de psychologische mechanismen die liggen achter jouw beleving bij een tentamen en de aanloop hier naar toe.


Je ontkomt er niet aan: mensen zijn sociale dieren die graag iets voor elkaar willen betekenen

Volgens wetenschappers hoort sociale waardering bij onze primaire basisbehoeften. Waardering geeft jou een gevoel van veiligheid en geluk. Door het lange proces genaamd evolutie dat jou hier heeft gebracht heb je geleerd afhankelijk te zijn van de acceptatie van anderen om te kunnen overleven.

Als cultuur hebben we scholen bedacht zodat jonge mensen als wij allerlei slimme oplossingen kunnen bedenken voor complexe problemen in de toekomst. Als je een goed cijfer haalt word je erkent door een in onze cultuur aangesteld autoriteit (de leraar binnen het schoolinstituut) dat jij competent bent. De cultuur waarin je zit ingebed signaleert dat je goed op weg bent en waardeert jou voor je inspanning.

Zonder waardering kunnen mensen gefrustreerd raken en zelfs tegen gaan werken. Dit zul je wellicht herkennen als je ooit kritiek van een leraar hebt gekregen waar je je niet in kon vinden. Je leert omdat jij je kans wilt vergroten dat je met de mensen waarmee je samen moet leven succesvol samen kunt leven. Dit voelt wellicht niet zo wanneer het tentamen nog ver weg lijkt. Dit is wel wat er gebeurt wanneer je stress krijgt.

Waardering creëert tevens de motivatie om nog beter te gaan presteren. Zoek dus vooral de waardering op om jezelf te motiveren. Als je leert en zorgt dat je kennis hebt kun je in onze cultuur veel betekenen voor anderen. Hierdoor krijg je meer kansen en wordt de behoefte aan waardering waar je toch echt niet omheen kunt vervult.


De problemen zijn de wereld nog niet uit

Het is soms moeilijk voor te stellen dat er nog echt betekenisvolle problemen zijn gezien de luxe en comfort waar we in leven. Toch kun je er niet aan ontkomen dat we kwetsbaar zijn en over veel dingen geen controle hebben:

Nu we niet meer hoeven te jagen voor ons eten gaan we naar de supermarkt. Voor je het weet raken we hierdoor lui en depressief. Als psychologen de oplossing hiervoor hebben gevonden en mensen weer in beweging krijgen zal er weer een probleem de kop op steken (bijvoorbeeld dat allen banen verdwijnen door robots en we niets te doen hebben).

Als je een gebouw onbewoond laat voor honderd jaar zal het volgroeien met schimmel en takken. De natuur werkt zo dat er altijd condities blijven ontstaan waar wij als mensen iets aan moeten doen. Hoe hard we het ook tegen proberen te werken (met plastische chirurgie en moderne architectuur) dingen zullen altijd uit zichzelf uit elkaar vallen. ’Zo is natoer’.

Naast dat we als mensen behoefte hebben aan waardering en dus afhankelijk zijn van elkaar, hebben we een fundamenteel verlangen om vrij te kunnen handelen en controle over het eigen leven uit te kunnen oefenen. We hebben een behoefte aan autonomie. Kennis helpt jou om te gaan met de potentiële problemen die de toekomst onvermijdelijk in je schoot werpt. De specifieke problemen die nu spelen zijn wellicht weg wanneer je afgestudeerd bent. De kennis die je opdoet over hoe de wereld werkt blijft toepasselijk. Hoe meer je leert des te meer autonomie je hebt.

Maargoed wij mensen kunnen wel heel rationeel beseffen dat we een behoefte hebben aan waardering en autonomie. Erg rationeel zijn we niet. Dus hoe zorg je dat je gemotiveerd raakt om te studeren?


Bepaal welk ideaal je nastreeft

Het is belangrijk dat je weet wat de bovenstaande basisbehoeften persoonlijk voor jou betekenen; wat jij persoonlijk uit het leren kunt halen. Wil je gewoon een comfortabel leven leiden en zorgen dat je leuke dingen kunt doen en voor een gezin kan zorgen? Zijn er belangrijke problemen die jij ziet in de wereld waar je voor wilt strijden? Wat waardeer jij in het bijzonder bij mensen die jou inspireren?

Omdat leren niet de meest plezierige activiteit is help je jezelf om je te oriënteren op waar jij het aan het eind van de dag allemaal voor doet: dat je je oriënteert op jouw ideaal. Zo luidt de uitspraak van de filosoof Friedrich Nietzsche: ‘’He who has a why can bare almost any how’’. Als jij inziet waarom je iets doet helpt dit je om je door de weerstand die je in het moment ervaart heen te slaan.


Stel haalbare doelen en onderhandel met jezelf

Soms wordt je geraakt door bijvoorbeeld een goeie film of een inspirerende spreker. Je denkt: Ja! vanaf nu ga ik niet meer uitstellen en alleen nog maar gezond eten. De inspiratie die je ervaart is je eigen ideaal die zich aan je laat zien. Je ziet de toekomst ineens kleurrijk voor je en je voelt een gedrevenheid om je leven hiernaar in te richten. Achteraf blijkt de realiteit vaak anders.

Het liefst wil van tevoren weten dat je goed kan leren voor een toets om hem vervolgens te halen. Je wilt jezelf vooraf al overtuigen dat je deze stof makkelijk naar binnen kunt werken zodat je vervolgens op de toets een prachtig verhaal uit kunt kramen en dat mooie cijfer kunt ontvangen. Dan zit je te leren en merk je dat je je totaal niet kunt concentreren, er is lawaai bij de buren of je voelt ineens de urgentie om je kamer op te ruimen. Wat?!

Dat je controle hebt over je eigen gedrag zal altijd anders blijken. Meestal lopen we ertegenaan dat ons beeld van de realiteit vertekend is door wat we in de psychologie ‘wishful thinking’ noemen. Dit is de neiging om jezelf of een situatie gunstiger in te schatten dan deze is.

Toch kun je wel degelijk op een controlerende manier omgaan met het leren en verwerken van kennis. Dit doe je door jouw ideaal te vertalen naar een haalbaar doel en dit doel op te breken in kleine betekenisvolle subdoelen. Het meest cruciale is dat je met jezelf leert onderhandelen en ook de kleine stappen in je verbetering gaat zien.

Bijvoorbeeld: Door het zien van een emotionele video van artsen zonder grenzen en het werk in ontwikkelingslanden voel je je geraakt. Je vraagt jezelf af of jij niet ook zo’n iemand kunt zijn die mensen helpt en de wereld beter maakt. Je ben al bezig met je opleiding en je beseft dat je met Toegepaste Psychologie deze mensen kunt helpen om meer zelfredzaam te worden. Je voelt de motivatie om te leren.

Je besluit iets te gaan doen en stelt het doel voor jezelf: ik ga iedere week minimaal 3 uur buiten de les leren en aan het eind van het schooljaar heb ik al mijn tentamens met minimaal een 7 afgerond. Dit is een nobel doel alleen is het nogal groot. Hier is het cruciaal dat je de weg naar het grote doel uitstippelt met kleine doelen. Je begint bijvoorbeeld met: de aankomende week ga ik 3 dagen 1 uur leren. Als dit lukt dan voel je je al beter en nog gemotiveerder om de volgende stap te nemen. Lukt dit niet? Dan heb je erg nuttige informatie die je kunt gebruiken om het beter te doen. Misschien besef je dat je beter kunt beginnen met 1 uur leren. Wellicht leer je beter met mensen samen.

En dit leidt tot het volgende punt: Leg de controle bij jezelf door blijvend te onderhandelen met jezelf. Je zult wel gemerkt hebben dat je doorgaans een hele hoop tegenstrijdige intenties hebt. Wanneer iets niet lukt kun je geneigd zijn te reageren met: ‘’laat ook maar’’. Het is constructiever om te zeggen: oké hoe ga ik het dan wel doen? Wat ben ik bereid om te doen? Wat zal ik ook echt doen? Wanneer je een doel voor jezelf gesteld hebt kun je beter nee tegen zeggen en weet je ook wanneer je goed bezig bent en wanneer er wat moet veranderen.

Doordat je reflecteert en evalueert op hoe je studeert ontstaat er een positieve effect: je wordt gestimuleerd door de kleine verbeteringen die je ziet in je eigen proces omdat je iets bereikt dat je ook echt wilt bereiken. Dit proces heet ook wel ‘Incremental improvement’. Door op deze kritische en speelse wijze met je eigen leerproces om te gaan vervul je die behoefte aan autonomie die je vaak tekort doet wanneer je slechte gewoontes uit de hand laat lopen.

Natuurlijk weet je nog niet precies wat je wilt doen en heb je een hele opsomming van tegenstrijdige idealen die je wilt dienen. Het gaat er om dat je dit proces voor jezelf in gang zet en je de effecten van incremental improvement zelf gaat ervaren. Hoe motiveer je jezelf om te leren? Laat je inspireren door je ideaal, begin gewoon ergens en blijf onderhandelen met jezelf.